Hejt w Internecie – jak się bronić i kiedy warto skorzystać z pomocy prawnika?

Hejt w Internecie może naruszać dobre imię, prywatność, wizerunek oraz reputację zawodową lub biznesową. Obraźliwe komentarze, fałszywe opinie, pomówienia, groźby i publikowanie prywatnych materiałów mogą prowadzić nie tylko do szkód wizerunkowych, lecz także do utraty klientów, kontrahentów lub pracy.

Nie każdy negatywny komentarz jest jednak bezprawny. Użytkownicy Internetu mają prawo wyrażać opinie i krytykować działania innych osób. Granica zostaje przekroczona wtedy, gdy wypowiedź narusza przepisy prawa lub cudze dobra osobiste.

W artykule wyjaśniamy:

• kiedy hejt w Internecie może być bezprawny,
• czym różni się krytyka od zniesławienia i zniewagi,
• jak zabezpieczyć komentarze i inne dowody,
• jak zgłosić treść administratorowi portalu,
• kiedy można skierować sprawę do sądu,
• jak reagować na anonimowe komentarze,
• jakie roszczenia przysługują osobie lub firmie poszkodowanej.

W przypadku naruszenia dobrego imienia można rozważyć działania z zakresu zarówno prawa cywilnego, jak i prawa karnego.

Czym jest hejt w Internecie?

Pojęcie „hejtu” nie zostało wprost zdefiniowane w polskich przepisach. Jest to potoczne określenie różnych zachowań wymierzonych przeciwko innej osobie, przedsiębiorcy, organizacji lub grupie.

Hejt może przybrać formę:

• obraźliwych komentarzy,
• rozpowszechniania nieprawdziwych zarzutów,
• fałszywych opinii o firmie,
• ośmieszających publikacji,
• przerobionych zdjęć i filmów,
• ujawnienia prywatnych informacji,
• gróźb,
• uporczywego nękania,
• podszywania się pod inną osobę,
• nawoływania do nienawiści,
• publikowania danych osobowych lub adresu,
• organizowania skoordynowanych ataków na profil albo firmę.

Każdą wypowiedź należy oceniać w jej pełnym kontekście. Znaczenie mają użyte słowa, miejsce publikacji, zasięg, powtarzalność zachowania, cel autora oraz skutki dla osoby poszkodowanej.

Hejt a dopuszczalna krytyka – gdzie przebiega granica?

Wolność wypowiedzi obejmuje prawo do wyrażania opinii, oceniania usług i krytykowania zachowania innych osób. Nie oznacza jednak prawa do bezkarnego pomawiania, poniżania lub zastraszania.

Przykład dopuszczalnej opinii

„Nie jestem zadowolony z obsługi. Długo czekałem na odpowiedź i nie skorzystam ponownie z tej firmy”.

Taka wypowiedź opisuje osobiste odczucia i doświadczenia autora. Nawet jeżeli jest niekorzystna dla firmy, może mieścić się w granicach dozwolonej krytyki.

Przykład potencjalnego naruszenia

„Właściciel tej firmy oszukuje klientów i kradnie pieniądze”.

Jeżeli autor przedstawia poważne zarzuty jako fakty, ale nie ma dla nich podstaw, wypowiedź może naruszać dobre imię, renomę przedsiębiorcy oraz przepisy prawa karnego.

Opinia a informacja o faktach

Przy ocenie wypowiedzi warto ustalić, czy autor:

• wyraził subiektywną opinię,
• opisał swoje rzeczywiste doświadczenie,
• przedstawił konkretny zarzut jako fakt,
• dysponował dowodami potwierdzającymi zarzut,
• użył obraźliwego albo poniżającego języka,
• działał w społecznie uzasadnionym interesie,
• miał na celu ostrzeżenie innych czy wyłącznie zaszkodzenie określonej osobie.

Samo dodanie zwrotu „moim zdaniem” nie powoduje, że każda wypowiedź staje się zgodna z prawem. Sąd bierze pod uwagę rzeczywisty sens całego komunikatu.

Jakie przepisy może naruszać hejt w Internecie?

Odpowiedzialność zależy od treści publikacji oraz sposobu działania sprawcy. Jedno zachowanie może jednocześnie prowadzić do odpowiedzialności cywilnej i karnej.

Naruszenie dóbr osobistych

Kodeks cywilny chroni między innymi:

• cześć,
• dobre imię,
• prywatność,
• wizerunek,
• nazwisko i pseudonim,
• tajemnicę korespondencji,
• wolność,
• nietykalność mieszkania.

Katalog dóbr osobistych nie jest zamknięty. Ochrona może obejmować również reputację zawodową, wiarygodność oraz dobre imię przedsiębiorcy.

Przepisy o ochronie dóbr osobistych stosuje się odpowiednio do osób prawnych. Dlatego spółka, fundacja lub inna organizacja również może dochodzić ochrony swojej renomy.

Czego można żądać w sprawie cywilnej?

Osoba, której dobra osobiste zostały zagrożone albo naruszone, może domagać się między innymi:

• zaprzestania dalszego publikowania treści,
• usunięcia komentarzy, zdjęć lub nagrań,
• opublikowania przeprosin,
• sprostowania nieprawdziwych informacji,
• zakazu ponownego rozpowszechniania treści,
• zapłaty zadośćuczynienia,
• zapłaty odpowiedniej kwoty na wskazany cel społeczny,
• naprawienia szkody majątkowej.

Treść, forma i miejsce publikacji przeprosin powinny odpowiadać charakterowi naruszenia. Jeżeli nieprawdziwy komentarz był szeroko rozpowszechniany w mediach społecznościowych, prywatna wiadomość z przeprosinami może nie wystarczyć do usunięcia jego skutków.

Zniesławienie w Internecie

Zniesławienie, nazywane również pomówieniem, może polegać na przypisaniu innej osobie, firmie, instytucji lub grupie takiego postępowania albo właściwości, które mogą:

• poniżyć ją w opinii publicznej albo
• narazić na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu, zajmowania stanowiska lub prowadzenia działalności.

Przykładem może być bezpodstawne zarzucanie komuś:

• popełnienia przestępstwa,
• oszukiwania klientów,
• przywłaszczania pieniędzy,
• fałszowania dokumentów,
• braku kwalifikacji zawodowych,
• nieuczciwego prowadzenia działalności.

Surowsza odpowiedzialność może wiązać się z wykorzystaniem środków masowego komunikowania, do których mogą należeć publicznie dostępne portale i media społecznościowe.

Odpowiedzialność zależy jednak od pełnego kontekstu. Znaczenie może mieć prawdziwość zarzutów, interes społeczny oraz sposób ich przedstawienia.

Zniewaga w Internecie

Zniewaga dotyczy wypowiedzi, których celem lub skutkiem jest obrażenie i poniżenie określonej osoby.

W przeciwieństwie do zniesławienia nie musi polegać na przypisaniu konkretnego postępowania. Może przybrać formę:

• wulgarnych wyzwisk,
• poniżających określeń,
• obraźliwych grafik,
• komentarzy uderzających w godność,
• ośmieszających materiałów publikowanych publicznie.

Ta sama wypowiedź może mieć jednocześnie charakter zniesławiający i znieważający. Prawidłowa kwalifikacja wymaga analizy dokładnej treści oraz okoliczności publikacji.

Groźby i uporczywe nękanie

Jeżeli internetowy atak obejmuje groźby popełnienia przestępstwa, a groźba wywołuje uzasadnioną obawę jej spełnienia, może dojść do popełnienia przestępstwa groźby karalnej.

Powtarzające się wiadomości, śledzenie aktywności, zakładanie kolejnych kont, kontaktowanie się z rodziną lub pracodawcą i długotrwałe ataki mogą natomiast stanowić uporczywe nękanie.

O nękaniu mogą świadczyć między innymi:

• wielokrotne wiadomości wysyłane mimo żądania zaprzestania kontaktu,
• publikowanie kolejnych postów wymierzonych w tę samą osobę,
• tworzenie fałszywych profili,
• kontaktowanie się z bliskimi poszkodowanego,
• śledzenie aktywności internetowej i zawodowej,
• wywoływanie poczucia zagrożenia, poniżenia lub udręczenia,
• istotne naruszanie prywatności.

Podszywanie się pod inną osobę i wykorzystywanie jej wizerunku lub danych może również prowadzić do odpowiedzialności karnej, jeżeli działanie zmierza do wyrządzenia jej szkody osobistej lub majątkowej.

Mowa nienawiści i ataki na określone grupy

Niektóre wypowiedzi mogą wykraczać poza zniewagę konkretnej osoby. Przepisy karne obejmują również publiczne nawoływanie do nienawiści oraz publiczne znieważanie osoby lub grupy z określonych powodów wskazanych w ustawie.

Dotyczy to między innymi ataków związanych z przynależnością narodową, etniczną, rasową, wyznaniową albo bezwyznaniowością.

W takich sprawach znaczenie ma dokładna treść publikacji, jej publiczny charakter i kontekst, w którym została rozpowszechniona.

Bezprawne wykorzystanie zdjęcia lub nagrania

Hejt może obejmować także publikowanie:

• prywatnych zdjęć,
• przerobionych fotografii,
• nagrań wykonanych bez wiedzy zainteresowanego,
• fałszywych materiałów przedstawiających określoną osobę,
• prywatnej korespondencji,
• materiałów o charakterze intymnym.

Takie działania mogą naruszać wizerunek, prywatność, tajemnicę korespondencji oraz inne dobra osobiste. W określonych przypadkach mogą również wyczerpywać znamiona przestępstwa.

Nie należy więc analizować wyłącznie podpisu pod zdjęciem. Znaczenie ma również sposób pozyskania i rozpowszechnienia samego materiału.

Fałszywe opinie o firmie w Internecie

Negatywna, ale prawdziwa i rzeczowa opinia klienta może być zgodna z prawem. Inaczej wygląda sytuacja, gdy osoba, która nie korzystała z usług firmy:

• wystawia fałszywe oceny,
• tworzy kilka kont w celu obniżenia średniej,
• zarzuca przedsiębiorcy oszustwo bez dowodów,
• namawia inne osoby do publikowania nieprawdziwych komentarzy,
• podszywa się pod niezadowolonego klienta,
• prowadzi zorganizowaną kampanię oczerniającą.

Takie działania mogą naruszać dobre imię przedsiębiorcy. Jeżeli dopuszcza się ich konkurent, zastosowanie mogą znaleźć również przepisy dotyczące zwalczania nieuczciwej konkurencji.

Firma może rozważyć żądanie:

• usunięcia fałszywych opinii,
• zaprzestania dalszych naruszeń,
• opublikowania przeprosin,
• naprawienia szkody,
• zapłaty zadośćuczynienia lub odpowiedniej sumy na cel społeczny – zależnie od rodzaju podmiotu i podstawy roszczenia.

W przypadku utraty klientów lub kontraktów trzeba wykazać wysokość szkody oraz związek pomiędzy publikacją a poniesioną stratą.

Przedsiębiorcy mogą skorzystać również z pomocy dotyczącej prawa gospodarczego i obsługi prawnej firm.

Jak reagować na hejt w Internecie?

Najważniejsze jest szybkie, ale przemyślane działanie. Treści internetowe można w każdej chwili usunąć lub zmienić. Dlatego najpierw należy zabezpieczyć dowody, a dopiero później żądać usunięcia publikacji.

Krok 1. Nie odpowiadaj pod wpływem emocji

Publiczna kłótnia może zwiększyć zasięg komentarza i skomplikować późniejszą sprawę. Emocjonalna odpowiedź może również zostać wykorzystana przez drugą stronę.

Nie oznacza to, że zawsze należy milczeć. Odpowiedź powinna być jednak spokojna, rzeczowa i dostosowana do przyjętej strategii.

Krok 2. Zabezpiecz dowody

Zwykły zrzut ekranu może nie pokazywać całego kontekstu. Dlatego warto zabezpieczyć:

• pełną treść komentarza lub wiadomości,
• nazwę i adres profilu autora,
• dokładny adres strony,
• datę i godzinę publikacji,
• komentarze poprzedzające i następujące po wpisie,
• liczbę reakcji, udostępnień i komentarzy,
• wiadomości prywatne,
• zdjęcia, nagrania i załączniki,
• informacje o osobach, które widziały publikację.

W miarę możliwości warto wykonać także nagranie ekranu pokazujące przejście od profilu autora do konkretnego wpisu. Nie należy przycinać wszystkich zrzutów do jednego zdania, ponieważ druga strona może zakwestionować ich autentyczność lub kontekst.

W sprawach o większym znaczeniu można rozważyć sporządzenie protokołu notarialnego z oględzin strony internetowej.

Krok 3. Zachowaj dowody skutków naruszenia

Jeżeli publikacja spowodowała straty, należy zabezpieczyć także dokumenty potwierdzające ich wystąpienie.

Mogą to być:

• wiadomości od klientów lub kontrahentów,
• rezygnacje z usług,
• wypowiedziane umowy,
• dane dotyczące spadku sprzedaży,
• koszty działań naprawczych,
• dokumentacja leczenia lub pomocy psychologicznej,
• korespondencja z pracodawcą,
• informacje o zasięgu publikacji.

Samo twierdzenie, że komentarz spowodował utratę klientów, może być niewystarczające. W sprawie odszkodowawczej trzeba wykazać szkodę oraz jej związek z bezprawnym działaniem.

Krok 4. Zgłoś treść administratorowi portalu

Portale społecznościowe, fora i inne serwisy udostępniają mechanizmy zgłaszania nielegalnych treści. W zgłoszeniu warto podać:

• dokładny adres publikacji,
• opis naruszenia,
• wskazanie osoby lub firmy poszkodowanej,
• wyjaśnienie, dlaczego treść jest bezprawna,
• informację, czego dotyczy żądanie,
• dane umożliwiające kontakt ze zgłaszającym.

Akt o usługach cyfrowych zobowiązuje dostawców usług hostingowych do udostępnienia mechanizmu zgłaszania nielegalnych treści. Zgłoszenie powinno być precyzyjne i odpowiednio uzasadnione.

Samo zaznaczenie opcji „nie podoba mi się ten komentarz” może nie wystarczyć. Należy wskazać, na czym polega naruszenie prawa.

Krok 5. Rozważ wezwanie do usunięcia naruszeń

Jeżeli autor jest znany, można skierować do niego wezwanie obejmujące żądanie:

• usunięcia treści,
• zaprzestania dalszych publikacji,
• opublikowania przeprosin,
• sprostowania informacji,
• zapłaty określonego świadczenia,
• zachowania dowodów i danych dotyczących publikacji.

Treść żądania powinna odpowiadać rodzajowi naruszenia. Zbyt szerokie lub niemożliwe do wykonania żądania mogą utrudnić zawarcie porozumienia.

Pomocne może być profesjonalne sporządzenie pisma przedsądowego lub procesowego.

Krok 6. Wybierz odpowiednią drogę prawną

W zależności od sprawy możliwe są:

• negocjacje z autorem publikacji,
• zgłoszenie treści platformie,
• powództwo o ochronę dóbr osobistych,
• dochodzenie odszkodowania,
• prywatny akt oskarżenia,
• zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa,
• wniosek o zabezpieczenie roszczenia.

Nie w każdej sprawie najlepszym rozwiązaniem będzie natychmiastowe skierowanie pozwu. Czasami wystarcza prawidłowo przygotowane wezwanie albo zgłoszenie portalu. W innych przypadkach szybkie postępowanie sądowe jest konieczne, aby zatrzymać dalsze rozpowszechnianie treści.

Odpowiedzialność cywilna za hejt

Postępowanie cywilne koncentruje się przede wszystkim na ochronie osoby poszkodowanej i usunięciu skutków naruszenia.

Można domagać się między innymi:

• zaniechania naruszeń,
• usunięcia wpisów,
• zakazu ponownej publikacji,
• złożenia oświadczenia o odpowiedniej treści i formie,
• przeprosin,
• zadośćuczynienia za krzywdę,
• zapłaty na wskazany cel społeczny,
• odszkodowania za wykazaną szkodę majątkową.

W pilnych sprawach można przeanalizować możliwość złożenia wniosku o zabezpieczenie. Jego celem może być tymczasowe ograniczenie dalszego rozpowszechniania określonych treści na czas postępowania.

Odpowiedzialność karna za hejt

Droga karna może znaleźć zastosowanie w przypadku między innymi:

• zniesławienia,
• zniewagi,
• gróźb karalnych,
• uporczywego nękania,
• podszywania się pod inną osobę,
• bezprawnego rozpowszechniania materiałów intymnych,
• nawoływania do nienawiści,
• publicznego znieważania z powodów określonych w ustawie.

Zniesławienie i zniewaga są co do zasady ścigane z oskarżenia prywatnego. Oznacza to, że pokrzywdzony zwykle sam wnosi i popiera prywatny akt oskarżenia.

Inaczej mogą wyglądać sprawy dotyczące gróźb, uporczywego nękania lub innych poważniejszych czynów. Dlatego przed zgłoszeniem należy prawidłowo ustalić możliwą kwalifikację prawną.

Więcej informacji o pomocy w takich postępowaniach znajduje się na stronie dotyczącej prawa karnego.

Czy hejt można zgłosić na Policję?

Tak, ale dalszy tryb działania zależy od rodzaju czynu.

W przypadku gróźb karalnych, uporczywego nękania lub innych przestępstw ściganych przez organy państwa można złożyć zawiadomienie na Policji albo w prokuraturze.

Zniesławienie i zniewaga są natomiast zasadniczo przestępstwami prywatnoskargowymi. Pokrzywdzony może złożyć prywatny akt oskarżenia bezpośrednio w sądzie. Może również złożyć skargę na Policji. W razie potrzeby Policja zabezpiecza dowody, a następnie przekazuje skargę do właściwego sądu.

W wyjątkowych przypadkach prokurator może objąć sprawę ściganiem, jeżeli wymaga tego interes społeczny. Nie dzieje się to jednak automatycznie.

Czy można ustalić anonimowego hejtera?

Korzystanie z pseudonimu lub fałszywego profilu nie daje pełnej anonimowości. Ustalenie autora może być możliwe na podstawie między innymi:

• danych konta,
• adresów IP,
• historii logowania,
• informacji posiadanych przez portal,
• danych operatora telekomunikacyjnego,
• powiązania profilu z innymi kontami,
• treści i sposobu publikowania wpisów.

Nie oznacza to jednak, że każdą anonimową osobę można szybko zidentyfikować wyłącznie na podstawie adresu IP. Trudności mogą powodować sieci współdzielone, VPN, fałszywe dane, zagraniczne serwery oraz usunięcie konta.

Portal najczęściej nie przekaże danych autora bezpośrednio osobie poszkodowanej tylko na podstawie zwykłej wiadomości. Pozyskanie informacji może wymagać działań sądu, Policji, prokuratury lub innych uprawnionych organów.

Dlatego czas ma duże znaczenie. Dane techniczne mogą być przechowywane jedynie przez określony okres.

Czego nie robić po znalezieniu obraźliwego komentarza?

Osoba poszkodowana nie powinna:

• odpowiadać groźbami,
• publikować danych autora,
• nawoływać innych do atakowania jego profilu,
• przerabiać zabezpieczonych zrzutów,
• usuwać własnej korespondencji,
• wielokrotnie powielać obraźliwej publikacji,
• podawać publicznie niezweryfikowanej tożsamości autora,
• podejmować działań odwetowych.

Błędne wskazanie konkretnej osoby jako autora anonimowego konta może samo prowadzić do naruszenia jej dóbr osobistych.

Dlaczego pomoc prawnika może być potrzebna?

Sprawy dotyczące hejtu często łączą kilka obszarów prawa. Konieczne może być jednoczesne przeanalizowanie ochrony dóbr osobistych, odpowiedzialności karnej, prawa do wizerunku oraz zasad działania platform internetowych.

Prawnik może pomóc w:

• ocenie, czy treść przekracza granice krytyki,
• zabezpieczeniu materiału dowodowego,
• ustaleniu możliwych roszczeń,
• przygotowaniu zgłoszenia do administratora,
• sporządzeniu wezwania przedsądowego,
• przygotowaniu pozwu,
• przygotowaniu prywatnego aktu oskarżenia,
• złożeniu zawiadomienia o przestępstwie,
• negocjacjach z autorem treści,
• reprezentacji przed sądem.

Dobrze dobrana strategia pozwala ograniczyć ryzyko dalszego rozpowszechniania publikacji oraz błędów proceduralnych.

Hejt w Internecie – pomoc prawna we Włocławku

Kancelaria ELEX we Włocławku pomaga osobom prywatnym i przedsiębiorcom w sprawach związanych z:

• obraźliwymi komentarzami,
• pomówieniami,
• fałszywymi opiniami o firmie,
• naruszeniem dobrego imienia,
• bezprawnym wykorzystaniem wizerunku,
• publikowaniem prywatnych informacji,
• groźbami i nękaniem,
• anonimowymi atakami w Internecie.

Zakres pomocy zależy od treści publikacji, dostępnych dowodów i celu klienta. W części spraw możliwe jest zakończenie konfliktu poprzez negocjacje lub mediację. Jeżeli porozumienie nie jest możliwe, kancelaria może zapewnić reprezentację przed sądem.

Najczęstsze pytania – hejt w Internecie

Czy każdy negatywny komentarz jest hejtem?

Nie. Klient ma prawo opisać prawdziwe doświadczenia i wyrazić krytyczną opinię. Naruszenie może wystąpić, gdy komentarz zawiera nieprawdziwe zarzuty, bezpodstawnie poniża albo używa obraźliwego języka.

Czy hejt można zgłosić na Policję?

Tak, szczególnie gdy obejmuje groźby, uporczywe nękanie lub inne przestępstwo ścigane przez organy państwa. Zniesławienie i zniewaga są jednak co do zasady ścigane z oskarżenia prywatnego.

Czy anonimowy autor jest bezkarny?

Nie. W określonych przypadkach można podjąć działania zmierzające do ustalenia autora. Nie zawsze jest to jednak szybkie ani technicznie możliwe.

Czy sam zrzut ekranu wystarczy?

Może być dowodem, ale warto zabezpieczyć również adres strony, datę, profil autora, pełny kontekst i zasięg publikacji. W ważniejszych sprawach można rozważyć dodatkowe formy utrwalenia treści.

Czy można żądać usunięcia komentarza?

Tak, jeżeli komentarz narusza prawo. Żądanie można skierować do autora oraz zgłosić administratorowi platformy.

Czy można żądać przeprosin?

Tak. W sprawie o ochronę dóbr osobistych można domagać się oświadczenia o odpowiedniej treści i formie. Sposób publikacji przeprosin powinien odpowiadać charakterowi naruszenia.

Ile można otrzymać zadośćuczynienia?

Nie istnieje stały cennik. Sąd bierze pod uwagę między innymi zasięg publikacji, czas trwania naruszenia, rodzaj treści, skutki dla poszkodowanego oraz zachowanie sprawcy.

Czy firma może dochodzić ochrony?

Tak. Przepisy o ochronie dóbr osobistych stosuje się odpowiednio do osób prawnych. Firma może chronić swoje dobre imię i renomę oraz dochodzić naprawienia wykazanej szkody.

Jak długo może trwać sprawa?

Zależy to od rodzaju postępowania, konieczności ustalenia autora, liczby dowodów i stanowiska drugiej strony. Niektóre sprawy kończą się po wezwaniu do usunięcia naruszeń, natomiast postępowanie sądowe może trwać znacznie dłużej.

Podsumowanie

Hejt w Internecie nie jest wyłącznie problemem wizerunkowym. Pomówienia, zniewagi, groźby, nękanie i bezprawne publikowanie prywatnych materiałów mogą prowadzić do odpowiedzialności cywilnej lub karnej.

Po znalezieniu bezprawnej treści należy:

1. Powstrzymać się od emocjonalnej reakcji.
2. Zabezpieczyć pełną treść i kontekst publikacji.
3. Zachować dowody jej zasięgu oraz skutków.
4. Zgłosić treść administratorowi platformy.
5. Rozważyć wezwanie autora do usunięcia naruszeń.
6. Wybrać odpowiednią drogę cywilną lub karną.

Im szybciej dowody zostaną zabezpieczone, tym mniejsze ryzyko, że autor usunie konto lub zmieni treść publikacji.

Skontaktuj się z kancelarią

Kancelaria Prawna ELEX
ul. Wojska Polskiego 18/3
87-800 Włocławek

Telefon: 539 903 764
E-mail: sekretariat@kancelariawloclawek.pl

Jeżeli doświadczasz hejtu w Internecie, otrzymujesz groźby albo nieprawdziwe opinie szkodzą Twojej firmie, skontaktuj się z kancelarią. Po analizie materiałów przedstawimy możliwe sposoby zabezpieczenia dowodów i dalszego działania.

Podstawa prawna

• Kodeks cywilny – Internetowy System Aktów Prawnych
• Kodeks karny – Internetowy System Aktów Prawnych
• Kodeks postępowania karnego – Internetowy System Aktów Prawnych
• Akt o usługach cyfrowych – EUR-Lex

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Wybór sposobu działania wymaga analizy dokładnej treści publikacji, dostępnych dowodów i okoliczności sprawy.